วันอังคารที่ 21 มกราคม พ.ศ. 2557

อาหารเสริมจำเป็นหรือไม่


     
 
 
 

   แน่นอนว่าในขณะนี้กระแสความตื่นตัวในสรรพคุณของอาหารเสริมแพร่หลายไปทั่วผู้คนจำนวนมากหันมาเพิ่มพลังให้ร่างกายด้วยการกินอาหารเสริม  ซึ่งวิตามินยอดฮิตที่ติดอันดับมาตลอดคือ  วิตามินซี  และน้ำมันตับปลา  จนถึงสารสกัดจากพืชที่กำลังเป็นที่นิยมและมีการค้นคว้าผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ  ตามมาอีกมาก  เช่น  ชาเขียว  สาหร่าย  องุ่นพันธุ์ต่างๆ  ไปจนถึงเห็ด  และยีสต์  ยิ่งผู้คนนิยมวิตามินมากขึ้นเท่าไหร่  ความสงสัยเกี่ยวกับวิตามินก็ยิ่งเพิ่มมากขึ้น

      
 
 
 
        ทำไมต้องกินอาหารเสริม  วิตามินที่นิยมกันมากคือสารในกลุ่มที่เรียกว่า แอนตี้ออกซิแดนต์  ได้แก่  วิตามินซี  วิตามินอี  และเบต้าแคโรทีน  ซึ่งเป็นสารอาหารที่พร้อมเปลี่ยนเป็นวิตามินเอ  ซึ่งพบมากในแครอต  แคนตาลูป  มะเขือเทศ  และบร็อกโคลี่  โดยคนส่วนใหญ่เชื่อว่าสารแอนตี้ออกซิแดนต์จะช่วยในการขจัดอนุมูลอิสระที่เป็นตัวสร้างให้เกิดความเสื่อมขึ้นกับเซลล์เนื้อเยื่อและเป็นสาเหตุของปัญหาสุขภาพตามมามากมาย  รวมทั้งอาจช่วยป้องกันโรคหัวใจและมะเร็งได้  โดยมีการค้นพบว่าอาหารที่อุดมด้วยเบต้าแคโรทีน  จะช่วยลดอัตราการเกิดมะเร็งที่ปอด  ลำไส้ใหญ่  ต่อมลูกหมาก  และปากมดลูก

      สาเหตุที่วิตามินและอาหารเสริมเป็นที่นิยมอย่างมากในขณะนี้  สาเหตุหลักมาจากปรากฏการณ์รักสุขภาพ  ที่หมายรวมถึงสุขภาพร่างกายและใจ  ยิ่งผลิตภัณฑ์ตัวไหนมีคนดังเป็นพรีเซ็นเตอร์สนับสนุนด้วยแล้ว  ยอดขายจะยิ่งพุ่งสูงขึ้นทันที  และดูเหมือนว่าคนส่วนใหญ่ที่ชื่นชอบและหันมากินวิตามิน  แร่ธาตุ  และผลิตภัณฑ์เสริมอาหารนั้นเป็นเพราะช่วยให้รู้สึกว่าเป็นการลดความเสี่ยงต่อโรคภัยที่อาจเกิดขึ้นในอนาคตได้  ดังนั้นคนส่วนใหญ่จึงต้องการกินวิตามิน  และพร้อมจะทดลองตัวใหม่ๆ  ต่อไป
 
 
 
 
 
           กินเกินความจำเป็นหรือไม่   รายงานจากการวิจัยยืนยันว่าผู้ที่กินอาหารเสริมเป็นประจำมักจะกินอาหารที่มีวิตามินและเกลือแร่ในปริมาณที่เพียงพออยู่แล้ว  และมากกว่าผู้ไม่ได้กินอาหารเสริม  เนื่องจากผู้คนมักกังวลว่าจะไม่ได้รับสารอาหารที่เพียงพอจากอาหารที่กินเป็นประจำ  ดังนั้นจึงเพิ่มสารอาหารด้วยการกินวิตามินรวม  เป็นไปได้ว่าทุกวันนี้นเราอาจบริโภคอาหารเสริมกันเกินความจำเป็น  เช่น การกินน้ำมันตับปลาชนิดที่เสริมด้วยวิตามินเอ  และวิตามินดี  หรือกินวิตามินอี ร่วมกับแร่ธาตุเสริมอีกหลายชนิดหรือสารสกัดจากชาเขียว  เป็นต้น

     นักโภชนาการไม่วิตกในเรื่องที่คนส่วนใหญ่อาจจะบริโภควิตามินและสารเสริมอาหารในจำนวนที่มากกว่าปริมาณที่กำหนดถึงร้อยละ 200 ในแต่ละวัน  แต่ในกรณีที่มากเกินกว่านั้นจะทำให้เรามีน้ำปัสสาวะที่ราคาแสนแพงทีเดียว  มีการศึกษาถึงการวัดปริมาณการขับถ่ายวิตามินซีในร่างกายพบว่า  ในปริมาณ 100 มิลลิกรัม  ร่างกายจะดูดซึมวิตามินซีไว้ได้ถึงร้อยละ 80  ในขณะที่ความสามารถในการดูดซึมอยู่ที่ร้อยละ 46 ต่อปริมาณ 1,000 มิลลิกรัม  โดยทั่วไปสภาวะของร่างกายจะจำกัดปริมาณการนำเข้าของสารอาหารต่างๆ  โดยธรรมชาติอยู่แล้ว  ดังนั้นจึงไม่จำเป็นต้องบริโภคเกินกว่าความต้องการของร่างกาย

      ควรบริโภคอย่างไร   วิตามินที่ละลายในไขมันคือ  วิตามินเอ  ดี  อี  และเค  เป็นวิตามินที่ร่างกายสามารถสะสมในร่างกายได้  ควรกินร่วมกับอาหารที่มีไขมัน  หรือหลังอาหาร  เพื่อให้ร่างกายดูดซึมได้ในปริมาณสูงสุด  แต่สำหรับผู้ที่ไม่สะดวกที่จะกินในรูปของยาเม็ดหรือมีปัญหาเรื่องระบบย่อยหรือการดูดซึม  อาจหันมาใช้วิธีฉีด  หรือพ่นสเปรย์

 

 
         
          วิตามินเอ  ดี   และอี  ควรกินแค่วันละมื้อก็พอ  ส่วนวิตามินที่ละลายในน้ำอย่างเช่น  วิตามินบีรวม (ยกเว้นวิตามินบี 12)  และวิตามินซี  เป็นวิตามินที่ร่างกายไม่อาจสะสมไว้ใช้ได้  สามารถกินได้ทุก 4-6 ชั่วโมง  หรือจะกินแค่วันละมื้อก็ได้  แต่ไม่ควรกินร่วมกับยาปฏิชีวนะ  และแอลกอฮอล์เพราะจะไปยับนั้งการดูดซึม  นอกจากนี้ความเครียดยังทำให้ร่างกายไม่อาจดูดซึมวิตามินประเภทนี้ไปใช้งานได้อีกด้วย  ควรคำนวณให้เหมาะสมกับปริมาณที่ร่างกายต้องการและไม่ควรกินเกินความจำเป็น  การกินวิตามินร่วมกันหลายๆ อย่างหรือเป็นระยะเวลานานๆ  อาจทำให้ได้รับวิตามินบางตัวมากเกินโดนไม่รู้ตัว  ทางที่ดีควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

       กินอย่างสมดุล  มีการค้นพบสารอาหารต่างๆ  มากกว่า 100 ชนิด  และกำลังถูกค้นพบมากขึ้นทุกวัน  ถึงแม้ว่าสารเหล่านี้จะไม่ใช่สิ่งจำเป็นต่อการดำรงชีวิตโดยตรง  แต่ก็มีผลให้การทำงานของร่างกายเป็นไปด้วยดี  และเป็นสิ่งที่ร่างกายสร้างขึ้นเองไม่ได้  ดังนั้นการกินอาหารที่หลากหลาย  และได้สมดุลจึงเป็นวิธีที่ดีที่สุดที่จะทำให้ได้วิตามิน  เกลือแร่  และสารอาหารกึ่งจำเป็นเหล่านี้ในปริมาณที่เพียงพอต่อความต้องการของร่างกาย  เนื่องจากทั้งเส้นใยอาหาร  ไขมัน  โปรตีน  และเอนไซม์ต่างๆ  ในอาหารจะช่วยดูดซึมวิตามินได้อย่างดี  ในอาหารแต่ละมื้อ  หนึ่งในสามส่วนควรเป็นผักหรือผลไม้  อีกหนึ่งในสามควรเป็นอาหารจำพวกคาร์โบไฮเดรต  ซึ่งอาจเป็นข้าว  ขนมปัง  อาหารประเภทเส้น  เช่น  ก๋วยเตี๋ยว  พาสต้า  สปาเกตตี้  เป็นต้น  สำหรับหนึ่งในสามส่วนสุดท้ายควรเป็นปลาหรือเนื้อสัตว์อื่นๆ  และทางที่ดีควรกินอาหารให้มีความหลากหลาย  จึงจะได้ประโยชน์มากกว่า

     ปริมาณที่เหมาะสม   โดยทั่วไปสารหลักๆ  ที่ร่างกายต้องการพบได้ในอาหารต่างๆ  ที่เรากินอยู่ประจำ  ทั้งนี้องค์การอนามัยโลกร่วมกับองค์กรที่เกี่ยวข้องด้านโภชนาการได้ร่วมกันจัดทำรายงานเกี่ยวกับปริมาณวิตามินและเกลือแร่ที่ร่างกายควรได้รับในแต่ละวันหรือที่เรียกว่า  RDA (Recommended  Daily  Allowance)  ซึ่งเป็นค่าแนะนำปริมาณที่ร่างกายควรได้รับต่อวัน

วิตามินเอ / RDA : ผู้หญิง  600 ไมโครกรัม   แม่ที่กำลังให้นมบุตร  950  ไมโครกรัม  ผู้ชาย 700 ไมโครกรัม

พบมากในส้ม  ผักผลไม้สีเหลืองและสีแดง  เช่น  แครอต  มะเขือเทศ  พริกไทยเหลือง  แคนตาลุป  แตงโม  มะม่วง  และแอปริคอต  และผักสีเขียวเข้ม  เรตินอลจากตับ  ผลิตภัณฑ์นม  วีส  และเนย

วิตามินดี / RDA : ควรได้รับแสงแดดอย่างเพียงพอ  ถ้าอยู่ในร่วทควรได้รับ  10 ไมโครกรัม  พบในน้ำมันตับปลา  ไข่แดง  มาร์การีน

วิตามินอี / RDA : ผู้หญิงอย่างน้อย  3 มิลลิกรัม   ผู้ชายอย่างน้อย  4 มิลลิกรัม  พบในน้ำมันพืช  ถั่วต่างๆ  เมล็ดพืช  เช่น  เมล็ดทานตะวัน  ธัญพืช

วิตามินเค/ RDA : 1 ไมโครกรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม  มีมากในกะหล่ำปลี  ผักปวยเล้ง

วิตามินซี / RDA : 40 มิลลิกรัม  ผู้สูบบุหรี่อย่างน้อย  80 มิลลิกรัม  อยู่ในผลไม้สดต่างๆ  โดยเฉพาะผลไม้รสเปรี้ยว  ผักสีเขียว  และมะเขือเทศ

 



-   ไธอามีน (วิตามินบี 1)/RDA :  ผู้หญิง  0.8 มิลลิกรัม   ผู้ชาย  1 มิลลิกรัม  มีมากในธัญพืช  ถั่วต่างๆ  และเมล็ดจากฝัก  ผักสีเขียว  และเนื้อหมู

-   ไรโบฟลาวิน (วิตามินบี 2  หรือที่เรียกว่าวิตามินจี)/RDA : ผู้หญิง  1.1  มิลลิกรัม   ผู้ชาย  1.3 มิลลิกรัม  พบมากในตับ  นม  ชีส  โยเกิร์ต  ไข่  ผักใบเขียว

-   ไนอาซิน (กรดนิโคตินซึ่งอยู่ในกลุ่มวิตามินบีรวม)/RDA : ผู้หญิง  13 มิลลิกรัม   ผู้ชาย  17 มิลลิกรัม  มีในตับ  เนื้อวัว  เนื้อหมู  เนื้อแกะ  และปลา

-   วิตามินบี 12/RDA : 1.5 ไมโครกรัม  มีมากในเครื่องในสัตว์  เนื้อวัว  รวมทั้งไข่และเนย   ( กรดโฟลิก)/RDA : 200 ไมโครกรัม  ผู้หญิงตั้งครรภ์  300 ไมโครกรัม (และอีก 400 ไมโครกรัมในช่วงตั้งครรภ์  12 สัปดาห์แรก)  มีมากในตับ  น้ำส้ม  บร็อกโคลี่  ผักปวยเล้ง

-   วิตามินบี 6/RDA : ผู้หญิง  1.2  มิลลิกรัม   ผู้ชาย  1.4  มิลลิกรัม  มีมากใน เนื้อวัว  และเนื้อสัตว์ปีก

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร   แม้จะมั่นใจว่าร่างกายได้รับสารอาหารต่างๆ  อย่างเพียงพอแล้ว  แต่ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารต่างๆ  ก็ยังเป็นสิ่งที่มีประโยชน์และไม่ควรมองข้าม

น้ำมันปลา (Fish  Oils)   ประกอบด้วยโอเมก้า 3 สาร  EPA และ DHA  ซึ่งเป็นกรดไขมันที่จำเป็นต่อร่างกาย  รวมทั้งโรคผิวหนังอักเสบ  และโรคผื่นแพ้ทางผิวหนังบางชนิด

 

 

 



ที่มา

หนังสือ อาหารเสรืมเพื่อสุขภาพ ผู้เขียน ภญ.ฐนิตา ทวีธรรมเจริญ ฝ่าย เภสัชกรรม รพ.ศิริราช.